Cieczenie przykładowe
Gdy teraz równocześnie z podawaniem pokarmu odzywać sią będzie ton piszczałki lub też zapalać sią lampka elektryczna, to po pewnym czasie już samo odezwanie sią tonu lub zaświecenie lampki wystarczy, ażeby zaczęła wydzielać się ślina, chociaż pies pokarmu nie otrzymał. Ślinienie występujące w tym drugim przypadku nie jest więc już odruchem bezwzględnym, lecz pewnym zjawiskiem wtórnym. Pawłów nazywa je odruchem warunkowym. Skoro wychowanie najogólniej pojęte polega na zmianie naturalnej reakcji pod wpływem pewnych doświadczeń, to odruch warunkowy Pawłowa, który jest właśnie taką modyfikacją zachowania się pierwotnego, trzeba uznać za fenomen wychowawczy. Natomiast powstać mogą wątpliwości, czy i w jakim znaczeniu można widzieć w nim zjawisko uczenia się, jeżeli termin ten weźmiemy w znaczeniu nieco węższym. Sprawy tej nie będziemy jednak rozstrząsali na tym miejscu, lecz wrócimy do niej później. Tu w każdym razie musimy zaznaczyć, iż przedstawiciele teorii Pawłowa tłumaczą na zasadzie odruchów warunkowych szereg zjawisk bardziej skomplikowanych, zbliżających się do tego, co zwykliśmy uważać za produkt uczenia sią w potocznym ujęciu tego terminu.